پژوهشگاه قرآن و حدیث فصلنامه اخلاق‌پژوهی 2476-3640 8 1 2025 05 22 Gender and Moral Agency in the Humanistic Approach جنسیت و فاعل اخلاقی در رویکرد انسان‌گرا 5 28 13837 10.22034/ethics.2025.51947.1779 FA معصومه سادات سالک پژوهشگر مرکز پژوهش‌های اسلامی معصومیه، دکترای فلسفه اسلامی از دانشگاه باقرالعلوم (ع). قم. ایران. 0000-0003-1833-1054 Journal Article 2025 04 20 Humanistic psychology, with its emphasis on conscious choice and self-actualization, provides a framework for understanding moral agency. However, its claim to gender neutrality has been contested. This study examines how feminists critique the perceived gender neutrality of humanism, arguing it reflects masculine hegemony and contributes to the suppression of non-masculine genders. Concurrently, some feminists’ adoption of humanistic concepts, such as in Gilligan’s humanistic interpretation of care ethics, faces significant criticism. This interpretation, rooted in women’s lived experiences and relationships, grapples with challenges like moral relativism and difficulties in articulating universal ethical standards. Additionally, moral agency within humanistic approaches has been scrutinized for its foundational assumptions and methodology. Critics question its applicability to universal ethical prescriptions, particularly in collectivist cultures, citing the quality of evidence and the focus on "healthy" and "self-actualized" individuals. The central question of this study is: How does the humanistic approach in psychology explain the gendered nature of ethics, and what challenges does this explanation face? A descriptive-analytical method, drawing on documentary and library data, is employed to address these questions.<br /><br /><br /> روان‌شناسی انسان‌گرا با تمرکز بر انتخاب‌های آگاهانه و خودشکوفایی، چارچوبی برای درک کُنش اخلاقی ارائه می‌دهد، اما ادعای بی‌طرفی جنسیتی آن مورد تردید قرار گرفته است. این تحقیق نشان می‌دهد چگونه فمینیست‌ها، بی‌طرفی جنسیتی انسان‌گرایی را بازتابی از هژمونی مردانه تلقی می‌کنند و آن را در سرکوب جنسیت‌ غیرمردانه سهیم می‌دانند. در عین حال بهره‌گیری برخی فمینیست‌ها از مفاهیم انسان‌گرایانه برای پیشبرد اهداف خود، از جمله در خوانش انسان‌گرایانه از اخلاق مراقبت گیلیگان، نیز با انتقادات جدّی روبه‌روست. این خوانش، با تأکید بر تجربۀ زیستۀ زنان و روابط، با چالش‌هایی نظیر نسبی‌گرایی اخلاقی و دشواری در تبیین معیارهای اخلاقی جهان‌شمول مواجه است. به علاوه کنشگری اخلاقی در رویکردهای انسان‌گرا از حیث مبانی و روش نیز با انتقاد مخالفان این رویکرد مواجه بوده، مخالفان با استناد به کیفیت شواهد و تمرکز بر افراد «سالم» و «خودشکوفا»، کارایی این رویکرد را برای تعمیم تجویزهای اخلاقی به همه افراد، به‌ویژه در فرهنگ‌های جمع‌گرا، زیر سؤال می‌برند. با این توصیف، پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که رویکرد انسان‌گرا در حوزۀ روان‌شناسی چه تبیینی از جنسیت‌پذیری اخلاق دارد و این تبیین با چه چالش‌هایی مواجه است؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها از داده‌های اسنادی و کتابخانه‌ای به شیوه توصیفی۔ تحلیلی استفاده شده است. <br /><br /><br /><br />  https://ethics.riqh.ac.ir/article_13837_f37471142e9b7fb53057fcb6ee3ff988.pdf