پژوهشگاه قرآن و حدیث فصلنامه اخلاق‌پژوهی 2476-3640 8 1 2025 05 22 Utilitarianism as the Ethics of Colonialism بررسی سودگرایی به مثابه اخلاق استعمار 113 134 13875 10.22034/ethics.2025.52017.1795 FA حسین توکلی دانشجوی دوره دکتری فلسفه اخلاق دانشگاه قم، قم. ایران 0000-0002-0000-192X ُسید محمد حسینی سورکی استادیار گروه فلسفه اخلاق دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0002-0953-192X Journal Article 2025 05 15 This article critically examines the role of utilitarian philosophy in legitimizing colonialism, a multifaceted historical phenomenon often justified through ideological and philosophical frameworks. While utilitarianism does not inherently entail colonialism, historical interpretations of utilitarianism—marked by simplistic understandings and paternalistic, ethnocentric assumptions by its proponents—have facilitated moral justifications for colonial domination. Concepts such as "collective happiness" and "civilizational progress" within utilitarian thought were co-opted to rationalize imperial rule. Rather than conflicting with utilitarianism, colonialism was reframed within the "principle of utility" as a means to maximize overall benefit. Highlighting the gap between utilitarianism’s abstract potential and its historical application, this study identifies reductive interpretations of the "principle of utility" and ethnocentric biases as key factors in aligning utilitarianism with colonial practices. Through a critical-analytical lens, the article explores the historical convergence of classical utilitarianism and colonialism, urging reflection on the ethical responsibilities tied to power and domination. <br /><br /><br /> استعمار، به‌عنوان پدیده‌ای پیچیده و چندوجهی، گاه با اتکا به انگاره‌های فلسفی و ایدئولوژیک مشروع و موجه انگاشته شده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی۔انتقادی، به نقش و نفوذ نگاه سودگرایانه در مشروعیت‌بخشی به استعمار اختصاص یافته است. هرچند سودگرایی ربط و ارتباط ضروری و مفهومی با استعمار ندارد، اما به ‌لحاظ تاریخی، تقریرهای سنتی یا سطحی‌انگارانه از سودگرایی و نیز ملاحظات پدرسالارانه و قوم‌مدارانۀ سرآمدان سودگرایی، بسترساز توجیه اخلاقی استعمار بوده‌اند و مفاهیمی چون «شادکامی جمعی»، «پیشرفت تمدنی» در چارچوب سودگرایی، در عمل، در خدمت مشروعیت‌بخشی به سلطه و استعمار درآمدند. در این رویه و رهیافت، استعمار نه‌تنها در تقابل و تعارض با سودگرایی نبود، بلکه در اِطار «اصل سود» بازتعریف شد و مصداق بارز بیشینه‌کردن سود سرجمع انگاشته می‌شد. در این مقاله، با تأکید بر شکاف میان ظرفیت‌های انتزاعی سودگرایی و کاربست تاریخی آن، ساده‌انگاری در درک «اصل سود» و پیشفرض‌های قوم‌مدارانه، را از عوامل اساسی توجیه استعمار و همگرایی عملی سودگرایی و استعمار انگاشته شده است. این مقاله - از منظری انتقادی و تحلیلی - به پیوند تاریخی میان سودگرایی کلاسیک و استعمار می‌پردازد و به تأمل در مسئولیت‌های اخلاقی در مواجهه با قدرت و سلطه فرا‌می‌خواند.<br /><br /><br /><br />  https://ethics.riqh.ac.ir/article_13875_f32eca5d277c4d86714a462570d466d2.pdf