Qualitative Content Analysis of Saeb's Ethical System and its Educational-Pedagogical Implications

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Islamic Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Yadegar-e-Imam Khomeini Shahre Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

Abstract

This fundamental-applied qualitative research systematically extracts Sa'eb Tabrizi's ethical structure and explains its educational and practical implications based on a hybrid model of Islamic self-purification principles (Takhliyah, Tahliyah, and Tajalli) and modern learning psychology theories.The core research question is: How can Sa'eb's ethical system be organized and what are its full educational and practical implications based on this combined model? Using qualitative content analysis and purposive sampling from the book "201 Ghazals of Sa'eb," a hierarchical and systematic structure comprising four main categories (Foundations of Self-Purification, Insight and Inner Virtues, Manifestation of Conduct, and Ethical Steadfastness) was revealed, rooted in Islamic virtue ethics. Frequency analysis showed that the foundational stage, Takhliyah, has the highest occurrence, affirming the priority of reforming inner dispositions over external action and the purificatory nature of this system. Applying this integrated structure to theories like Self-Regulation, Self-Efficacy, and Intrinsic Motivation led to the extraction of precise pedagogical implications, providing a reliable basis for utilizing classical literature to propose a novel integrated model for ethical education.

Keywords

References

منابع:
قرآن
باقری، خسرو (1387). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. جلد ۱. تهران: مدرسه.
بُربا، میشل (1399). کلیدهای پرورش هوش اخلاقی در کودکان و نوجوانان. تهران: صابرین.
حجتی، محمدباقر (1390). آداب تعلیم و تعلم در اسلام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حسن‌پورآلاشتی، حسین (1384). طرز تازه سبک‌شناسی غزل سبک هندی. تهران: سخن.
خوانساری، محمد امین (۱۴۰۱). ارزیابی نظریه و رویکرد وظیفه گرایانه کانت از منظر اخلاق اسلامی. فصلنامه اخلاق پژوهی، دورۀ ۵، شمارۀ ۲.
خدابخش اسداللهی، اسدالله (1388). سیری در مضامین عرفانی اشعار صائب. ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، دورۀ ۶، شمارۀ ۱۶.
صبور، داریوش (1384). آفاق شعر فارسی. تهران: زوار.
صفا، ذبیح‌الله (1389). تاریخ ادبیات در ایران. جلد ۵. تهران: فردوس.
صفایی حائری، علی (1382). مسئولیت و سازندگی. قم: لیله‌القدر.
طهماسبی، فریدون؛ جبارپور، حسین (1393). بازتاب تعلیمی مثل‌ها در دیوان صائب تبریزی. تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی، دورۀ ۶، شمارۀ ۱۹.
عاملی جبعی، زین‌الدین بن علی بن احمد (1409ق). منیة المرید فی آداب المفید و المستفید. قم: مکتب العالم الاسلامی.
غلامرضایی، محمد (1387). سبک‌شناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو. تهران: جامی.
فقیهی، حسین؛ جوادی، آرزو (1391). اتحاد و همدلی در اشعار صائب تبریزی. پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، دورۀ ۴، شمارۀ ۱۵.
فقیهی، حسین؛ نظری نوکنده، نیره (1387). مضامین عرفانی در غزلیات صائب. پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ ۱۰.
فرانکنا، ویلیام کی. (1393). فلسفه اخلاق. (ترجمه: هادی صادقی)، قم: کتاب طه.
قراملکی، احمد فرامرز؛ برخورداری، زینب؛ موحدی، فائزه (1401). اخلاق حرفه‌ای در مدرسه. تهران: مجنون.
قرائتی، محسن (1396). مهارت معلمی. قم: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قهرمان، محمد (1386). برگزیده اشعار صائب و دیگر شعرای معروف سبک هندی. تهران: سمت.
کانت، ایمانوئل (1378). درس‌های فلسفه اخلاق. (ترجمه: منوچهر صانعی)، تهران: نقش و نگار.
کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
میرصانع، سید محمد باقر؛ صادقی، هادی (۱۳۹۸). اخلاق فضیلت منظری قرآنی. فصلنامه اخلاق پژوهی، دورۀ ۲، شمارۀ ۴.
نصرتی، عبدالله؛ هوشیار، علی (1394). مضامین مشترک عرفانی در مثنوی معنوی و دیوان صائب. عرفان اسلامی (ادیان و عرفان)، دورۀ ۱۱، شمارۀ ۴۳.
نهج‌البلاغه (1424ق). (تصحیح: صبحی صالح)، قم: دارالحدیث.
هرگنهان، بی‌آر؛ اولسون، متیو (1374). مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری. (ترجمه: علی‌اکبر سیف)، تهران: دوران.
هینمن، لارنس (۱۳۹۸). اخلاق: رویکردی کثرت گرایانه به نظریه اخلاق. (مترجم: میثم غلامی)، تهران: نشر کرگدن.
Journal of Moral Studies
Volume 8, Issue 3 - Serial Number 28
January 2026
Pages 113-142

Files

Share

How to cite

Statistics