An Epistemological Analysis of the Role of the Principle of Justice in the Relationship Between Jurisprudence and Ethics

Document Type : Original Article

Author

bou.ac.ir

Abstract

The present article aims to compare and analyze the epistemological theories in Islamic jurisprudence focused on the role of the principle of justice in discovering religious rulings. This function is considered a useful tool in making jurisprudence more ethical. Based on the findings of the research, the issue of justice in jurisprudence is established on two pillars: evidential epistemology and affirmative epistemology. Affirmative epistemology has two approaches: negative and positive. In the negative approach, the possibility of any role of justice in the process of discovering rulings is excluded, but in the positive approach, this possibility is available. The next step in actualizing justice requires examining affirmative epistemology. However, in affirmative epistemology, most Imami scholars, despite their justice-oriented foundations, have moved towards contractivism. From their perspective, the essence of right is legislative and authoritative. Their point of departure from naturalism is the critique of rational knowledge. Naturalism, which was the starting point of Imami legal thought and is considered one of the most abandoned theories today, considers the philosophy of law to be based on principles such as "the exclusivity of the Sharia to God, the precedence of (theoretical) reason over (action) will, the association of right/ruling with the finality of nature, and the possibility of knowledge for the human mind." While the negation of the affirmative role of the principle of justice will lead to the pure validity of Islamic law.

Keywords

References

فهرست منابع
اشعری‌‌، ابوالحسن. (بی‌تا). اللمع فی الرد علی اهل الزیغ و البدع. قاهره: المکتبة الازهریۀ للتراث.
اصفهانی‌‌، محمد حسین. (1429ق). نهایه الدرایه فی شرح الکفایه. (چاپ دوم). بیروت: مؤسسه آل البیت لاحیا التراث.
انصاری‌‌، مرتضی (شیخ انصاری). (1383). مطارح الانظار. (تقریرات: ابوالقاسم کلانتری‌‌، چاپ دوم). قم: مجمع الفکر الاسلامی.
انصاری‌‌، مرتضی (شیخ انصاری).(1426ق). فوائد الاصولیه. (چاپ اول). تهران: شمس تبریزی.
جوادی ‌آملی‌‌، عبداللّه. (1386). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: نشر اسراء.
جوادی‌‌، محسن. (1375). مسئله باید و هست؛ بحثی در رابطه ارزش و واقع. (چاپ اول) قم: انتشارات دفتر تبلیغات.
دباغ‌‌، سروش؛ دباغ‌‌، حسین. (1388). اعتبار و حقیقت در اخلاق؛ افتراق و اشتراک اخلاق طباطبایی و اخلاق ویتگنشتاین متقدم. نامه حکمت‌‌، 7(2)‌‌، 175۔192.
دیلمی‌‌، احمد.(1391). معرفت‌شناسی حقوقی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان. پژوهش‌های فلسفی کلامی. (51)‌‌، 33۔58.
رضایی‌‌، مهدی؛ خسروی‌‌، محمد مهدی.(1392). معرفت‌شناسی ثبوتی گزاره‌های حقوقی(با تکیه بر نظرگاه فلسفی حقوق اسلامی). فصلنامه پژوهش حقوق عمومی. 15(39)‌‌، 9۔34.
طباطبایی‌‌، سید محمد حسین (علامه طباطبایی). (1309ق). تفسیر المیزان. (چاپ دوم). بیروت: اعلمی.
طباطبایی‌‌، سید محمد حسین (علامه طباطبایی).(1364). اصول فلسفه و روش رئالیسم. (چاپ دوم). تهران: صدرا.
طوسی‌‌، خواجه نصیرالدین.(1356). اخلاق ناصری. (تصحیح و تحقیق: مجتبی مینوی و علیرضا حیدری‌‌، چاپ اول). تهران: انتشارات خوارزمی.
عابدی‌‌، احمد.(1376). مصلحت در فقه. نقد و نظر. (12)‌‌، 166۔177.
علیدوست‌‌، ابوالقاسم.(1384). تبعیت یا عدم تبعیت احکام از مصالح و مفاسد واقعی‌‌، حقوق اسلامی. (6)‌‌، 9۔32.
غلامی‌‌، علی؛ پورکیانی‌‌، محمد.(1395). ﺑﺮرسی ﻣﺒﺎنی ﻓﻠﺴفی ﺟایگاه «ﻋﻘﻞ» و «ﻋﺮفﻣﺘﺸﺮﻋﻪ» در ﺣﻘﻮق ﺑﺎ ﺗﻤﺮکز ﺑﺮ آراء ﻋﻼﻣﻪﻃﺒﺎﻃﺒﺎیی و اﺳﺘﺎد ﻣﺼﺒﺎحﯾﺰدی. پژوﻫﺸﻨﺎﻣﻪ ﺣﻘﻮق اﺳﻼمی. (43)‌‌، 5۔26.
مصباح یزدی‌‌، محمد تقی.(1377). حقوق و سیاست در قرآن. (نگارش: محمد شهرابی‌‌، چاپ چهارم). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح یزدی‌‌، محمد تقی.(1396). نظریه حقوقی اسلام. (چاپ ششم). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مطهری‌‌، مرتضی. (1341). حق عقل در اجتهاد. مکتب تشیع. (9)‌‌، 353۔368.
مطهری‌‌، مرتضی. (1384). مجموعه آثار استاد مطهری. (چاپ هفتم). تهران: صدرا.
موسوی خویی‌‌، سید ابوالقاسم. (1422ق). محاضرات فی اصول الفقه. (چاپ اول). قم: مؤسسه احیاء آثار امام الخوئی.
موسوی‌‌، سیدعباس؛ موسوی‌‌، سیدمحمدرضا. (1395). بررسی تکوینی یا اعتباری بودن حق از دیدگاه‌ آیة اللّه مصباح. معرفت فلسفی. (54)‌‌، 95۔112.
ولایی‌‌، علی. (1401). انسان به‌ مثابه قاعده‌گذار؛ تحلیلی معرفت‌شناختی در باب مبانی حکم. (چاپ اول.). تهران: نگاه معاصر.
 

Files

Share

How to cite

Statistics