تحلیل دروغ مصلحت‌آمیز و امکان روایی اخلاقی آن در حوزۀ حقوق کیفری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته ی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

3 استادیار و مدیر گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

4 دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

در این مقاله‌‌، به تحلیل مفهوم و ماهیت دروغ مصلحت‌آمیز‌‌، معیارِ شناسایی مصلحت و شرایط توجیه آن و همچنین لوازم و ثمرات آن در حوزۀ حقوق کیفری‌‌‌، پرداخته می‌شود تا به این نتیجه نائل شویم: دروغ مصلحت‌آمیز در حالت استثنایی و با شناسایی مصلحت و قاعده برتری اهم بر مهم‌‌، توسط کسی که صاحب فضیلت فکری مقدم بر فضایل اخلاقی باشد و خِرد عملی او بتواند مصلحتی را که رعایتش با اخلاق مناسبت دارد بشناسد‌‌، قابل توجیه است؛ حق دروغ‌گفتن در شرایط استثنایی وجود ندارد و دروغ مصلحت‌آمیز با تحقّق عناصرش‌‌، صرفاً قابل توجیه اخلاقی است؛ علی الاصول در گسترۀ دانش حقوق کیفری‌‌، تسرّی توجیه وارده در مورد دروغ مصلحت‌آمیز‌‌، به سوگند و شهادت دروغ‌‌، همچنین طرح شکایت و دفاع دروغ‌‌، مبتنی بر قیاس است و جایز نیست و رعایت صداقت در دادرسی‌های کیفری و به‌ویژه نحوه جمع‌آوری ادله و به‌دور از ‌‌‌هر گونه دروغ‌‌، ضروری است. مواجههٔ صادقانه در تحقیق از متهمان‌‌، از مقدمات واجب اصل مشروعیت جمع‌آوری ادلّهاست. صاحب‌منصبان نظام عدالت کیفری در گسترۀ حرفۀ تخصصیشان نیز باید به‌دور از هر گونه فریب و دروغ‌‌، اقدام کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Expedient Lies and the Possibility of their Moral Permissibility in Criminal Law

چکیده [English]

In this paper, we analyze the concept and nature of lies and their types with a focus on expedient lies, the criterion for identifying expediencies, and the conditions under which they are justified, as well as their implications and consequences in the field of criminal law. We conclude that expedient lies are justified in exceptional cases where the expediency is known and the rule of “the more important and then the less important” applies by someone who has intellectual virtues prior to moral virtues-someone whose practical reason can identify the expediency which is moral to be observed. In these exceptional circumstances, there is no right to telling lies. When the circumstances obtain, expedient lies are just morally justifiable. In principle, in the realm of criminal law, it is impermissible to extend such a justification about expedient lies to false testimonies as well as false complaints and defenses, and it is necessary to observe truthfulness in criminal trials, and particular in gathering evidence. Truthfulness in interrogation of the accused is an obligatory preliminary of the legitimacy of gathering evidence. Those in charge in criminal justice should also avoid any lies and deceptions in their jurisdiction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Applied ethics
  • expedient lies
  • criminal law
  • populism
  • entrapment