کاربرد فضیلت‌گرایی اخلاقی در روش‌شناسی اخلاق کاربردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدیر گروه اخلاق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

بنا بر مبنا و مُدل استقراء‌گرایی - در روش‌شناسی اخلاق کاربردی و در فرایند مواجهه با چالش‌ها و حلِّ مسئله‌های اخلاقی - به جای مراجعه به نظریه‌ها یا اصول، بر تصمیم‌گیری به اقتضای شرایط خاصِّ حاکم بر هر چالش یا مسئلهٔ جزئی تأکید می‌شود. این مُدل که «مدل از پایین به بالا» نیز نامیده می‌شود، انواع گوناگونی دارد. فضیلت‌گرایی اخلاقی را مطابق برخی رویکردهای آن، از انواع مُدل استقراءگرایانه شمرده‌اند. جدای از درستی یا نادرستی این نسبت، مسئلهٔ این مقاله آن است که فضیلت‌گرایی اخلاقی چه کاربردی در روش‌شناسی اخلاق کاربردی دارد؟ در مقام پاسخ به این پرسش مهم، با بهره‌گیری از روش توصیفی۔تحلیلی، ضمن بازخوانی معیار و ملاک فضیلت‌گرایی اخلاقی و تحلیل انواع رویکردهایی که در این ملاک با مباحث روش‌شناسی اخلاق کاربردی تناسب دارند، این نتیجه حاصل شده است که تنها رویکرد غیرغایت‌انگارانه در فضیلت‌گرایی اخلاقی با مُدل استقراء‌گرایی انطباق دارد که نقد این رویکرد، ناقص و ناتمام بودن آن را نشان می‌دهد. کاربرد فضیلت‌گرایی اخلاقی در روش‌شناسی اخلاق کاربردی درخور توجه و دارای آورده‌ها و مزیّت‌هایی است که البته، نیازمند تکمیل و غنی‌سازی با منظر و دیدگاهی اسلامی‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Application of Virtue Ethics in the Methodology of Applied Ethics

نویسنده [English]

  • محمدتقی اسلامی
مدیر گروه اخلاق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
چکیده [English]

Facing challenges and solving ethical problems, inductivism in applied ethics methodology, recognized as a model, puts emphasis on decision-making due to the specific conditions of each particular issue instead of appealing to general theories or principles. This model, also called “bottom-up model,” has various kinds. Although virtue ethics is regarded as an inductivist model by some approaches, it is not my concern here. This paper, rather, raises the question as to what role virtue ethics can play in applied ethics methodology. To answer this question, the analytic descriptive method is used, virtue ethics’ standards are given a new interpretation, and approaches of the kind appropriate to the issues of applied ethics methodology are analyzed. The result is that only the non-teleological approach in virtue ethics is compatible with the inductivist model, and this approach proves to be wrong. This approach aside, if virtue ethics is used in applied ethics methodology, it will produce great outcomes. It is more advantageous to use virtue ethics in applied ethics methodology than to use any other moral theories. In addition, the outcomes and advantages of this theory can be enriched and completed by an Islamic view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ethics
  • Applied ethics
  • Virtue ethics
  • Methodology
  • inductivism