نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 پژوهشگر موسسه حکمت و فلسفه ایران
2 گروه اخلاق دانشگاه تهران
چکیده
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
بر اساس برائت عقلی در حوزه علمالاصول، اگر حکم شرعی فعلی برای انسان مورد تردید باشد و بیانی به او نرسیده باشد، در این صورت تکلیفی نیز متوجه انسان مکلّف نخواهد بود. این مقاله به تحلیل و تبیین عمیقتر اصل برائت عقلی در جهت توسعه به حوزه اخلاق (برائت اخلاقی) میپردازد و با تمرکز بر کارکردهای این اصل در مسئولیت اخلاقی، سعی در ارائه تصویری جامعتر از ماهیت و کاربردهای آن دارد. این تحلیل، با تأکید بر تمایز میان «جهل صادقانه» و «جهل ناشی از کوتاهی»، جایگاه کرامت ذاتی عقلانی انسان را در مواجهه با الزامات هستی و تصمیمگیریهای اخلاقی روشن میسازد. علاوه بر این، نقدهای سازندهای بر مبانی و پیامدهای احتمالی این کارکرد مطرح میشود تا افقهای جدیدی برای بحث و تعمق بیشتر در این زمینه گشوده شود. در پژوهش حاضر ابتدا ماهیت اصل برائت عقلی و امکان تسرّی آن به حوزه اخلاق تبیین میشود. در ادامه از مواجهه اصل برائت عقلی با مسئولیت اخلاقی در قالب حقیقت و لوازم مسئولیت اخلاقی سخن گفته میشود. سپس کارکرد اصل برائت عقلی در جهت مسئولیت اخلاقی برای اخلاقی زیستن تبیین شده و در نهایت نگرانیهای معطوف به مسئولیت اخلاقی، براساس اصالت برائت عقلی پاسخ گفته میشود.
کلیدواژهها [English]
)