بررسی و تبیین کارکردهای احادیث در اخلاق نظری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدرسی اخلاق اسلامی: دانشگاه قرآن و حدیث تهران.

2 استادیار دانشگاه قرآن و حدیث

چکیده

اخلاق در اسلام جایگاه رفیعی دارد و احادیث‌، منبع غنی آموزه‌های اخلاقی هستند‌. این پژوهش با هدف تبیین و تحلیل کارکردهای نظری احادیث در ساختار نظری اخلاق اسلامی انجام شده است‌؛ زیرا به رغم اهمیت روایات‌، بررسی نقش آنها در نظریه‌پردازی اخلاقی نیازمند پژوهشی دقیق‌تر است‌. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «احادیث‌» دارای کارکردهای نظری چندگانه‌ای در اخلاق اسلامی هستند‌. این کارکردها شامل‌: تبیین و تعیین گزاره‌های اخلاقی‌، تشریح و مفهوم‌سازی مفاهیم کلیدی اخلاقی‌، تفسیر و روشنگری آیات اخلاقی قرآن کریم‌، و تکمیل و پشتیبانی عقل در شناخت اخلاقی با تبیین محدودیت‌های آن و ارائه راهنمایی‌های وحیانی‌. همچنین‌، احادیث به‌عنوان منبعی برای ارزیابی نظریه‌های اخلاقی‌، مطرح می‌شوند‌. این پژوهش برای درک کارکردهای نظری احادیث‌، بر نقش غیرقابل‌انکار این منبع در شکل‌گیری و غنای نظام اخلاق اسلامی تأکید می‌کند‌. شناخت دقیق این کارکردها‌، زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از این منبع ارزشمند در تحقیقات آتی و تدوین برنامه‌های آموزشی و ترویجی اخلاق اسلامی را فراهم می‌سازد و به فهم عمیق‌تر و کاربرد مؤثرتر آموزه‌های اخلاقی اهل بیت (ع) کمک می‌کند‌. این پژوهش با رویکردی‌ توصیفی و تحلیلی به نگارش درآمده است‌. 


 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining and Elucidating the Functions of Hadiths in Theoretical Ethics

نویسندگان [English]

  • علی بلوردی 1
  • Mohammad Taghi Sobhani Nia 2
1 PhD student in Islamic Ethics: University of Quran and Hadith, Tehran.
2 Assistant Professor, University of Quran and Hadith
چکیده [English]

Ethics holds an exalted position in Islam, and hadiths constitute a rich source of ethical teachings. This research aims to elucidate and analyze the theoretical functions of hadiths within the theoretical structure of Islamic ethics, as despite their importance, a more precise investigation into their role in ethical theorizing is required. The findings indicate that hadiths possess multiple theoretical functions in Islamic ethics. These functions include: explaining and determining ethical propositions; elaborating upon and conceptualizing key ethical concepts; interpreting and clarifying the ethical verses of the Noble Quran; and complementing and supporting reason in ethical cognition by elucidating its limitations and providing divine guidance. Furthermore, hadiths serve as a source for evaluating ethical theories. In understanding these theoretical functions, this study emphasizes the indispensable role of this source in shaping and enriching the Islamic ethical system. A precise recognition of these functions paves the way for a more effective utilization of this valuable resource in future research and in formulating educational and promotional programs for Islamic ethics, while also contributing to a deeper understanding and more effective application of the ethical teachings of the Ahl al-Bayt (AS). This research is conducted using a descriptive-analytical approach.
Keywords
Theoretical Ethics, Ethical Hadiths, Functions of Hadiths, Hadith. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theoretical Ethics
  • Ethical Hadiths
  • Functions of Hadiths
  • Hadith
  • منابع

     

    • قرآن کریم
    • نهج‌البلاغه
    • ابن بابویه، محمد بن علی، محمدی شاهرودی، عبدالعلی، و غفاری، علی‌‌اکبر. (۱۳۷۷). متن و ترجمه معانی الأخبار. تهران دار الکتب الإسلامیة.
    •   ابن‌بابویه، محمد بن علی، و کمره‌‌ای، محمدباقر.(۱۳۷۶) الأمالی للصدوق (ترجمه). ۱ ج. تهران - ایران: کتابچی.
    •   ابن‌بابویه، محمد بن علی، و غفاری، علی‌‌اکبر. (1363) من لایحضره الفقیه. ۴ ج. قم - ایران: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
    •   ابن‌طاووس، علی بن موسی.(۱۳۶۵)فلاح السائل. ۱ ج. قم - ایران: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات.
    • ابن سینا، حسین بن عبدالله، (۱۳۷۵)، الاشارات والتنبیهات، قم: البلاغة.
    • ابوالقاسم زاده، مجید، (1384) ماهیت گزاره های اخلاقی از منظر جوادی عاملی، نشریه رواق اندیشه.
    • ارسطو، (۱۳۸۵)، اخلاق نیکوماخوس، ترجمۀ محمد حسن لطفی تبریزی، تهران: طرح نو، چاپ دوم.
    • ادواردز، پل؛ بورچرت، دونالد ام، (۱۳۹۲)، دانشنامه فلسفه اخلاق، ترجمه انشـاالله رحمتـی، نشـر سـوفیا، چاپ اول.
    • امام خمینی، سید روح الله، (1391) شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • امام خمینی، سید روح الله (1388)، شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • امیدی، مسعود، (1388) فلسفه اخلاق دز ایران معاصر، انتشارات: علم.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، (1368) غررالحکم ، قم: دارالکتب الاسلامی.
    • جوادی آملی، عبدالله، (1387) تفسیر تنسیم قم: انتشارات اسراء.
    • جوادی املی، عبدالله، (1379) مبادی اخلاق در قرآن، انتشارات: قم: مرکز نشر اسرا.
    • جوادی املی، عبدالله، (1377) فلسفه حقوق بشر، انتشارات: قم: مرکز نشر اسرا.
    • جوادی املی، عبدالله، (1381) دین شناسی، انتشارات: قم: مرکز نشر اسرا.
    • حر العاملی، محمد بن الحسین، (1409ق) وسائل الشیعه، قم: مؤسسة آل البیت.
    • حرانی، حسن بن على بن شعبة (1404ق)، تحف العقول عن آل الرسول، قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین، ۱۴۰۴ق.
    • خزاعی، زهرا، (۱۳۸۲)، تبیین فضیلت از دیدگاه مکین تایر، نشریه خردنامه صدرا – شماره 33.
    • دابلیو کی سی گاتری، (۱۳۷۶)، تاریخ فلسفه یونان، سقراط، ترجمه حسن فتحی، تهران: انتشارات فکر.
    • رازی، محمد بن زکریا، (۱۴۰۲ ق)، الطب الروحانی، بیروت: دار الآفاق الجدیدة.
    • رسولی، هاشم، و حویزی، عبدعلی بن جمعه. (۱۴۱۵ق) تفسیر نور الثقلین. ۵ ج. قم - ایران: اسماعیلیان.
    • سعد الدین، ایمان عبد المؤمن. (1424ق)الأخلاق فی الإسلام (النظریة و التطبیق) (۱ ج.). ریاض - عربستان: مکتبة الرشد للنشر و التوزیع.
    • سروش، عبدالکریم،(1372) مدارا و مدیریت، تهران: صراط.
    •   شهید ثانی، زین‌‌الدین بن علی. (۱۴۳۱ق) منیة المرید. ۱ ج. بیروت - لبنان: مؤسسة التاریخ العربی.
    • ژان برن، (1357)، فلسفه اپیکور، ترجمه ابوالقاسم پور حسینی. تهران: امیر کبیر.
    • طباطبایی، سید محمد حسین، (۱۳۶۲)، نهایة الحکمة، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
    • طباطبایی، محمد حسین، (1378) ترجمه تفسیر المیزان فی التفیسر القران، قم: جامعه مدرسین.
    • طباطبایی، محمد کاظم(۱۳۸۷) مبانی شناخت حدیث از دیدگاه فریقین. ۱ ج. قم - ایران: دانشگاه قرآن و حدیث. مرکز آموزش الکترونیکی.
    • طباطبایی، محمد کاظم( ۱۳۸۷) مبانی شناخت حدیث از دیدگاه فریقین. ۱ ج. قم - ایران: دانشگاه قرآن و حدیث. مرکز آموزش الکترونیکی.
    • فاخوری، حنا. (1367)، تاریخ فلسفه در جهان اسلام، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
    • فرانکنا، ویلیام کی، ۱۳۸۳، فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ هادی صادقی، چاپ دوم، کتاب طه، قم.
    • فنایی، ابوالقاسم، (1384) دین در ترازوی اخلاق، تهران: انتشارات صراط.
    • قمی مشهدی، محمدبن محدرضا، (1366) تفسیر کنزالدقائق، انتشارات: تهران: وزارت ارشاد.
    • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، (1363) تهران: دار الکتب الإسلامیة،
    • کوفی اهوازی، أبو محمد الحسین بن سعید، (1358) الزهد تحقیق: قم: المطبعة العلمیة.
    • گیررتس دیرک، (1393) نظریه های معناشناسی واژگانی ترجمه کورش صفوی. تهران: علمی.
    • مجلسی، محمد باقر (1366) بحارالانوار، بیروت: دارالاحیا لتراث العربی.
    • مروارید، جعفر؛ رقوی، جواد؛ حسینی، زهرا؛ سازگاری نظریه فضیلت گرایی با اخلاق دینی، پژوهش های اخلاقی بهار 1400 - شماره 43.
    • مصباح یزدی، محمد تقی، (۱۳۸۴)، نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، تحقیق و نگارش احمد حسین شریفی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    • مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1382) فلسفه اخلاق، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، مرکز انتشارات.
    • مصطفوی، حسن، (۱۳۶۸)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • مک اینتایر، السدیر، (1393)، در پی فضیلت، تهران: سازمان سمت.
    • متقی، على بن متقی حسام‌الدین؛ دمیاطی، محمود عمر، (۱۴۱۹ق)، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال،۱۶ ج، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمیة.
    • محمد، (1993 م) معیار العلم فی فن المنطق، انتشارات: بیروت: دارالمکتب الهلال.
    • هولمز، رابرت ال، (۱۳۹۴)، مبانی فلسفه اخلاق، ترجمه مسعود علیا، تهران: ققنوس.
    •   ورام، مسعود بن عیسی. بدون تاریخ. تنبیه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورام. ۲ ج. بیروت - لبنان: دار صعب.
    •   لیثی واسطی، علی بن محمد، و حسنی بیرجندی، حسین. ۱۳۷۶. عیون الحکم و المواعظ. ۱ ج. قم - ایران: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث. سازمان چاپ و نشر.