کاربرد هوش مصنوعی در مشاورۀ اخلاقی؛ از ظرفیت های تحول‌آفرین تا چالش‌های اخلاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی گرایش اخلاق، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.

2 استادیار گروه اخلاق کاربردی، پژوهشکده اخلاق و روانشناسی اسلامی پژوهشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

10.22034/ethics.2025.51991.1790

چکیده

با گسترش و پیچیده‌تر شدن مسائل اخلاقی در دنیای امروز، نیاز به مشاورۀ اخلاقی دقیق و کارآمد بیش از پیش احساس می‌شود. چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی با قابلیت‌های منحصربه‌فرد خود، ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای ارائۀ مشاوره در راستای حل مسائل اخلاقی و ارتقای سطح اخلاقی جامعه دارند. این مقاله با استفاده از ادبیات موجود در زمینۀ هوش مصنوعی و مشاوره اخلاقی، به بررسی فرصت‌ها و چالش‌های بهره‌گیری از هوش مصنوعی در مشاورۀ اخلاقی می‌پردازد و راهکارهایی برای استفاده مسئولانه از این فناوری ارائه می‌کند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که هوش مصنوعی مزایای متعددی برای مشاورۀ اخلاقی دارد، از جمله افزایش دقت و کارآمدی، تسریع ارائه مشاوره در زمان و مکان موردنیاز، شخصی‌سازی خدمات و توسعه ابزارهای نوین برای ارائۀ مشاوره. بااین‌حال، این کاربرد با چالش‌هایی مانند سوگیری الگوریتمی، فقدان مسئولیت‌پذیری، نادیده‌گرفتن ظرافت‌های اخلاقی و سوءاستفاده از داده‌ها همراه است. غلبه بر این چالش‌ها مستلزم تدوین چارچوب‌های اخلاقی، ارتقای شفافیت، نظارت مؤثر، آموزش عمومی و مشارکت ذی‌نفعان است. در حال حاضر، اعتماد کامل به مشاورۀ اخلاقی ارائه‌شده از سوی هوش مصنوعی موجه نیست و این فناوری صرفاً می‌تواند به‌عنوان ابزاری کمکی در فرایند مشاوره به کار رود، در حالی‌که تصمیم نهایی باید همچنان به انسان واگذار شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Applications of Artificial Intelligence in Ethical Counseling: Transformative Potentials and Moral Challenges

نویسندگان [English]

  • reza jafari 1
  • hosseinali rahmati 2
1 PhD Candidate t of Islamic Studies, Department of Ethics, University of Maaref, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Applied Ethics, Institute for Ethics and Islamic Psychology, Research Institute for Quran and Hadith, Qom, Iran
چکیده [English]

As ethical issues grow increasingly complex in today's world, the need for accurate and effective ethical counseling is more critical than ever. AI-based chatbots, with their unique capabilities, offer significant potential for providing guidance to resolve moral dilemmas and enhance societal ethical standards. This paper draws upon existing literature on artificial intelligence and ethical counseling to examine the opportunities and challenges of employing AI in ethical advisory contexts. It also offers strategies for the responsible use of this technology. The findings indicate that AI provides several advantages, including improved accuracy and efficiency, real-time and location-flexible access to counseling, service personalization, and the development of innovative tools. Nevertheless, this application presents ethical concerns such as algorithmic bias, lack of accountability, insensitivity to ethical nuances, and potential misuse of data. Addressing these challenges requires the development of ethical frameworks, increased transparency, effective oversight, public education, and stakeholder involvement. At present, full reliance on AI-generated ethical counseling is unjustified. While AI can serve as a supportive tool in the counseling process, final moral decisions should remain the responsibility of human agents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Artificial Intelligence
  • Ethical Counseling
  • AI Ethics
  • Ethical Challenges
  • Moral Responsibility